Sadaka i Fitir Nedir?

7.6.2016 16:33:08 BilgeDede
Sadaka i Fitir Nedir?" title=  
Sadaka-i fitir (fitir sadakasi) Ramazan ayinin sonuna yetisen ve aslî ihtiyaçlarindan baska en az nisab miktari bir mala sâhip bulunan her müslümanin vermesi gereken vâcib bir sadakadir. Buna yalniz fitra da denir. Bu kelime halk arasinda fitre seklini almistir.

Fitir sadakasi (fitre), insanin yaradilisina bir sükür olmak üzere sevab kazanmak kasdiyla verdigi sadaka demektir.

Fitre, orucun kabûlüne, ölüm sekeratindan ve kabir azâbindan kurtulusa bir vesiledir. Yoksullarin ihtiyaçlarini gidermeye, bayram gününün nes'esinden onlarin da istifade etmelerine bir yardimdir. Bu cihetle fitre, insanî bir hayir ve medeni bir vazifedir.

Fitre Kimlere Vâcibdir?

Fitre vermek için sart olan, müslüman olmak, hür olmak ve aslî ihtiyaçlar disinda nisab miktari mala sâhip olmaktir. Akil ve bülûg fitrede sart degildir. Zengin akil hastalarinin ve çocuklarin fitreleri, velileri tarafindan verilmelidir.

Fitre vâcib olduktan sonra nisab miktari olan mal telef olsa bile, fitrenin ödenmesi sarttir.

Fitre Ne Zaman Ödenmelidir?

Fitre, Ramazan bayraminin birinci günü sabahi, fecrin dogusundan itibaren vâcib olur. Fitreyi vermenin müstehab olan sekli ise, fecrin dogusundan itibaren namazdan çikmadan önce fakirlere verilmesidir. Fakat fitrenin bayramdan birkaç gün, hatta birkaç ay önceden verilmesinde de bir beis yoktur. Böylece fakirlerin bayram ihtiyaçlarini önceden karsilamalari, noksanlarini telâfi etmeleri saglanmis olur. Zamaninda ödenmeyip sonraya kalan fitreler ise, mümkün olan ilk firsatta ödenmelidir.

Bu görüs Imam Ebû Hanife'nindir. Diger üç Imama göre, fitre, Ramazanin son aksami günesin batmasindan itibaren vâcib hâle gelir. Ödemenin bayram namazindan sonraya te'hiri de câiz degildir.

Ramazan bayraminin 1. günü fecrin dogusundan evvel vefat eden veya fakir düsen kimseye fitre vermek vâcib olmaktan çikar. Fecrin dogusundan sonra vefat eden zengine ise, fitre vâcibdir. Mirasindan ödenir.

Nisab miktarini bulan mal, fitrenin vâcib olmasindan sonra, ödenmeden telef olsa fitre sâkit olmaz.

Kimler Fitre Verir?

Nisab miktari mali olan bir müslüman, hem kendisi için, hem fakir olan çocuklari için, hem de hizmetçisi için fitre verir. Zengin olan çocuklarin fitreleri, Imam-i A'zam'a göre o çocugun malindan verilir. Imam-i Muhammed'e göre ise, onu da babasi verir.

Bülûga girmekle beraber aklî dengesi yerinde olmayan çocuklarin fitresini de yine babasi verir. Henüz dogmayan çocuk için ise, fitre verilmez.

Bir kimse, kendi evinde otursalar bile, babasi, anasi, dedesi, ninesi için fitre vermekle mükellef degildir. Akrabalar da böyledir. Babalari hayatta olsun olmasin dede, oglunun fakir çocuklari (torunlari) için fitre vermekle mükellef degildir.

Bir kimse kendi hanimiyla büyük ve akilli olan oglunun fitresini vermekle mükellef degildir. Çünkü bunlar kendilerine sahip ve tek baslarina tasarrufa yetkilidirler. Fakat bunlarin müsaadesini alarak kocanin veya babanin onlar yerine fitre vermesi câiz olur. Ve bunlar kendi evinde ve idaresi altinda iseler izinsiz de verebilir. Fakat aslolan herkesin kendi fitresini kendi malindan ödemesidir.

Imam-i Sâfiî'ye göre kadinin fitresini kadin zengin bile olsa kocasi öder. Fitre zekât gibi veren tarafindan niyet edilmelidir. Ve fakirlere temlik suretiyle verilip fakirin mülkiyetine geçirilmelidir. Fitre verirken verilen sey'in fitre oldugunu belirtmek sart degildir.

Fitreyi aralarinda evlilik veya babalik - ogulluk (usul - füru') iliskileri olanlar birbirlerine veremezler. Meselâ bir kimse fitresini fakir olan kocasina veya babasina veya ogluna veremez.

Fitre Nasil Ödenir?

Bir kimse fitresini bir fakire verebilir. Fakat bir fitre bölünerek birkaç fakire verilemez. Müteaddit kimseler fitrelerini birlestirip tek bir fakire verebilirler.

Müteaddit fitreler sahiplerinin izniyle karismis halde fakirlere verilebilir. Her fitreyi ayri ayri vermek lüzumu yoktur. Bununla beraber ayri ayri verilmesi daha güzel görülmüstür.

Fitreler mükellefin bulundugu yerin fakirlerine verilmelidir. Baska yerlere gönderilmek mekruhtur.

Fitrenin Miktari Ne Kadardir?

Fitre baslica 4 madde üzerinden verilir:

1 - Bugday veya bugday unundan. Bunun vâcib olan miktari, yarim sa' (520 dirhem: 1667 gr.) dir.

2 - Arpadan veya arpa unundan. Bunun miktari ise, bir sa' (1040 dirhem: 3333 gr.) dir.

3 - Her türlü kuru üzümden. Bunun miktari da bir sa' (3333 gr.) dir.

4 - Kuru hurmadan. Bunun miktari ise yine 1 sa' (3333 gr.) dir.

Bu 4 gida maddesinden herhangi birine göre fitre verilebilir. Bu fitreler aynen hurma, bugday, üzüm olarak verilebilecegi gibi, kiymetleri para olarak da verilebilir. Hattâ kiymetlerinin para olarak ödenmesi, daha da efdaldir.

Kisinin fitresini verirken kendi malî imkânini ve zenginligini göz önünde bulundurarak, fitresini bu 4 gida maddesinden birinin kiymeti üzerinden ödemesi gerekir. Meselâ çok zengin olanlar fitrelerini hurmanin degeri üzerinden ödemelidirler. Çünkü en yüksek fitre miktari hurmadir. Onun o zenginligine münasib olan, fitresini hurma üzerinden ödemektir. Artik zenginlik derecesine göre, kuru üzüm, arpa ve bugday olmak üzere fitre ödenecek gida maddesi degisir. Her yil Ramazan ayinda, müftülükler bu 4 gida maddesine düsen fitre bedellerini ilân ederler. O bedellere göre fitreyi ödemek mümkündür.

Fitre ile Zekât Zengini Arasinda Bir Fark Var midir?

Vardir. Zekât verecek zengin için, nisab miktari tutarinda bir mal, bir yil elde bulunmalidir. Fitrede ise, bu sart yoktur. Fitrenin verilecegi en son gün bile, nisab miktari mal eline geçse, kendisine derhal fitre vâcib olur.

Zekâtta günümüzde ekseriya nisab ölçüsü olarak altin alinmaktadir. Fitrede ise gümüsün esas alinmasi iyidir. Fitrenin zekâta göre daha genis bir kitle tarafindan verilmesinin sebebi de budur.

Yasliliktan veya hastaliktan dolayi Ramazan orucunu tutamayan kimseden fitre düsmez. Onlarin da bu vâcibi yerine getirmeleri icabeder.

Fitre, Islâm memleketlerinde yasayan gayr-i müslimlere verilebilirse de küfür diyarindaki gayr-i müslimlere verilemez.

Fitrenin rüknü temliktir. Fitreyi fakirin mülkiyetine geçirmeden fitre ödenmis olmaz.





SOSYAL MEDYA
12.000
Beğeni
12.000
Beğeni
12.000
Beğeni
12.000
Beğeni
12.000
Beğeni
12.000
Beğeni
Bilge Dede'de Yazar olabilirsiniz.

Yazar Girişi
Yazar Ol

Bilgi Paylaştıkça Çoğalır